Το βιβλίο που γράφτηκε

 

Κρατώ από τις αρχές του Σεπτέμβρη, της Παναγίας -τότε που γιορτάζουν οι Δέσποινες στη Χιό- 

το βιβλίο που έχω στα χέρια μου από πέρυσι. "Το βιβλίο που δεν γράφτηκε"

"Μνήμη" γράφει στο μότο "Στυλιανού Λεωνή". 

Και στο δεύτερο μότο "Στον ποιητή Νίκο Χούλη". 

Και έτσι έστησε σε δυο σελίδες τη Χιό, όπως εκείνη "είδε".

Πριν κάποια χρόνια με τη Δέσποινα Τομαζάνη μιλήσαμε για τον γέροντα κύριο Στυλιανό,

 παρουσιάζοντας την "Πυραμά", το βιβλίο που είχε γράψει αυτός ο σπάνιος αφηγητής 

και αυτοδίδακτος λόγιος για τον τόπο του. 

Την επιμέλεια εκείνης της βραδιάς στο "Ομήρειο" της Χίου είχε ο ποιητής Νίκος Χούλης.

Ο κύριος Στυλιανός αναχώρησε μετά από λίγο.

Η Δέσποινα τώρα. 

"Όταν λέω Χίος, λέω Στυλιανός Λεωνής" έγραψε σε αυτό "Το βιβλίο που δεν γράφτηκε".

Είχα λέξεις μέσα μου να πω για αυτό. Λέξεις που από μέρα σε μέρα θα τις έλεγα και δεν τις πρόλαβα.

Δεν την πρόλαβα.

Όμως οι λέξεις διαρρηγνύουν το σύμπαν και είναι κάτι που εκείνη τώρα σίγουρα θα το ξέρει.

Αντιγράφω την αρχή. Γιατί μέσα σε αυτή την αρχή βρίσκεται και το τέλος: 

"Δύο άγνωστες λέξεις μέσα στην υδρία. Και η υδρία πετάχτηκε στη θάλασσα".

"Γράφω γυμνή. Σκάβω στο χώμα να βρω τις λέξεις που έθαψα πριν από δώδεκα χρόνια. 

Μεταλλικές, ανοξείδωτες, κέρματα της σελήνης. Διαβάζω τις λέξεις: πόρος και τέκμωρ (ή τέκμαρ). 

Δεν χρειάζομαι άλλες.

Οι συναντήσεις είναι σπάνιες. Όταν υπάρχει λόγος συμβαίνουν. 

Όταν είναι αναγκαίες για να συνεχιστεί η πορεία που ξεκίνησε στη μήτρα, λέει ο ποιητής, 

χώρο ανάπτυξης και σχηματισμού μας"

Άλλα θα έλεγα μιλώντας για το βιβλίο. Και άλλα θα πω μιλώντας για εκείνη. Ή μάλλον δεν θα πω. 

Θα πω μόνο τα λόγια της. Όπως μίλησε για τον Αντώνη Μπουρνιά, τον άνθρωπο που τη στοίχειωσε 

η ιστορία του. Η αδικία που ένιωσε ότι του έγινε.

Όπως τον βλέπει πάνω από το νησί του.

Έτσι κι εκείνη. Είναι σίγουρο πως πάνω από εκεί τώρα ίπταται. 

Πάνω στο "χώμα της Χίου που μοσχοβολά...φλισκούνι και φασκόμηλο και άγρια μέντα".

Και μέσα "να περπατάει στο γυμνό βουνό, το Αίπος".

Είναι σίγουρο ότι τώρα έχει μπει ήδη στο όνειρό του.

"Κλείνω κι εγώ τα μάτια μου. Εναρμονίζομαι στον ρυθμό του. Θέλω να μπω στο όνειρό του.

Τον βλέπω.

Είναι πάνω από βουνά και πεδιάδες, πάνω από θάλασσα. Ίπταται. 

Αγκαλιάζει με το βλέμμα του το νησί της Χίου που εικονίζεται σαν το μεγάλο αυτί του Αιγαίου".

Τώρα οι λέξεις και οι φράσεις της διαβάζονται αλλιώς.

Προφητικά μας κυκλώνουν.

Δεν είναι ίσως ο Μπουρνιάς. Είναι η ίδια που μιλά μέσα του.

Είναι η έξοδος.

"Οι πεθαμένοι μιλάμε όλες τις γλώσσες"

"Και τώρα πού θα βρεθώ;"

"Μέσα στον νου των ζωντανών ανθρώπων. Όπως τόσοι και τόσοι άλλοι"

Την βλέπω να της συμβαίνει ό,τι έγραψε.

Με βεβαιότητα να την προσμένουν.

Μέσα σε σιωπή. Μέσα σε κατάνυξη να την αγκαλιάζουν.

Έτσι τη βλέπω.

"Είχε πάρει το ανηφόρι. Τι ώρα της νύχτας είναι αυτή! Τα βήματά του τον έφεραν μπροστά από μια ξύλινη πορτούλα ανοιχτή κι έκανε σκύβοντας να μπει μέσα. Καθώς προχωρούσε ο χώρος άρχισε να φωτίζεται, να ανοίγει, και στο βάθος μιας αίθουσας λαμπρής καθόταν ο εκατό χρόνων Λεωνής. Δεξιά κι αριστερά του οι ήρωες του '21. Καραϊσκος, Κολοκοτρώνης, Ανδρούτσος, Μπότσαρης, Νικηταράς, Κανάρης. Το φως στην αίθουσα ερχόταν από παντού κι ήταν γαλάζιο. Ένα γαλάζιο ουρανί. Άπλωσε τα χέρια του ο γερο-Λεωνής να τον αγκαλιάσει κι όλα τελούνταν μέσα σε σιωπή και κατάνυξη"

[τα αποσπάσματα από "Το βιβλίο που δεν γράφτηκε" της Δέσποινας Τομαζάνη, εκδόσεις Απόπειρα, 2025]